Anadolu Yatırım

Foreks İşlemleri

Foreks Piyasaları Nedir?

Forex (Foreks), ülkelerin para birimlerinin karşılıklı olarak değerinin belirlendiği, alınıp satıldığı bir piyasadır. İngilizce 'Foreign Exchange' (Yabancı Para Değiştirme) sözcüklerinden oluşturulan bir kısaltmadır. FX , Forex (Foreks)'in daha da kısatılmış halidir. Dünyanın işlem hacmi en büyük ve likitidesi en yüksek finansal piyasasıdır. Euro, Amerikan Doları, İngiliz Sterlini, İsviçre Frangı ve Japon Yeni, bu piyasalarda en çok işlem gören (major) paritelerdir. Kanada Doları, Avustralya Doları, Brezilya Reali, Güney Afrika Randı, Güney Kore Wonu, Türk Lirası da globalleşen piyasalarla beraber oldukça yoğun işlem gören forex piyasası ürünleri haline gelmiştir.

Forex (Foreks) piyasalarının katılımcıları; merkez bankaları, ticari bankalar, uluslararası şirketler, portföy yönetim firmaları ve sigorta şirketleri, korunma (hedge funds) fonları ve bireysel yatırımcılardır. Forex (Foreks), günümüzde yatırımları farklı miktarlarda olan yatırımcıların, piyasa katılımcılarının yalnızca bir internet bağlantısıyla günün her saatinde erişebildiği çok likit bir piyasadır. Döviz piyasaları (Foreks - forex), farklı coğrafi bölgelerde faaliyet gösterseler de, çeşitli elektronik altyapı yatırımları ile birbirleriyle sürekli olarak ilişki içinde bulunurlar. 24 saat içinde dünyadaki döviz piyasalarından herhangi birisi açık bulunmaktadır. Örneğin, ABD'de kapandığında Uzak Doğu'da ayrıca bu borsalardaki çok uluslu Avrupa ve Amerikan bankalarının şubeleri açılmıştır. Uzakdoğu borsaları kapandığında ise, Ortadoğu'nun mali piyasaları ve merkezleri iki saatten beri çalışmakta olup, Avrupa borsaları çalışmaya yeni başlamaktadır. Avrupa çalışma saatlerinde en yoğun işlem hacmi yaşanır. Avrupa'yı takiben New York çalışma saatlerinde işlemler yoğunlaşır. Londra'daki bankalar dünya saat diliminde yer aldıkları aralık dolayısıyla, günlük çalışma saatleri içinde diğer Avrupa ve Kuzey Amerika piyasaları dahil olmak üzere, Orta Doğu ve Uzak Doğu piyasalarıyla işlem yapabilirler.

Uluslararası döviz (foreks) borsaları 24 saat sürekli olarak çalıştıkları için döviz fiyatları (kurları) beklentilere ve haber akışına bağlı olarak sürekli değişim gösterirler. Döviz bir değişim aracı olduğu gibi, ülkelerin karşılıklı ekonomik performanslarına bağlı olarak da fiyatlanır. Döviz fiyatlarına döviz kuru (exchange rate) denir. Döviz kurları, genellikle bir birim döviz başına (veya bununla değiştirilebilen) milli para miktarı olarak tanımlanır. Döviz kurları 1 birim milli paranın karşılığı olan döviz miktarı olarak da tanımlanabilir. Bu şekilde düşünüldüğünde, kurlar 1 USD = 1,52 TL veya 1 TL = 0,657 USD olarak ifade edilir. Bu iki kotasyon birbirinin tersidir. Birincisinde dövizin, milli para cinsinden değeri ifade edilir; buna direkt-kotasyon denir. İkincisinde ise, milli paranın dış değeri, yani döviz cinsinden fiyatı gösterilir; buna da indirekt kotasyon denir.

Uluslararası piyasalarda döviz çiftleri ABD dolarıyla milli paralar arasındaki değişim oranı şeklinde kote edilmektedir, ABD doları dışında iki para arasındaki değişim oranı bunların dolar cinsinden fiyatlarına göre dolaylı olarak hesaplanabilir. Örneğin, 1 USD = 1,4580 TL ve 1 USD = 1.3400 EUR ise; 1 EUR = 1,9899 TL olur. ABD doları ve Euro baz döviz cinsi olarak kabul edilirken, diğer milli para birimleri ise ikincil para olarak adlandırılır. Temel olarak tüm milli döviz cinsi major para birimlerine göre değerleriyle hesaplanır. Bu şekilde dolar dışındaki döviz cinsleri arasında hesaplanan kurlara Çapraz Kur (Cross-Rate) denilmektedir. Örnek olarak hem Türk Lirası'nın hem de Brezilya Reali'nin ABD Doları'na karşı bir değeri ayrı ayrı vardır. Her iki paranın birbirleri ile değer ilişkisi de ABD Doları'na göre değerlerine göre hesaplanır. İki döviz cinsi arasındaki dolaylı değişim oranına çapraz kur adı verilir. Yabancı paraların çapraz kurları arasında da bir uyum vardır. Çapraz kurlar arasındaki uyum bozulmasıyla, dövizin ucuz olduğu piyasadan satın alınıp pahalı olduğu piyasada satılması işleri ortaya çıkabilir. Bu farklardan yararlanarak kazanç (kâr) sağlanması işlemine "Arbitraj" denir. Döviz piyasaları arasındaki kur farkından kâr elde etmeye "Döviz Arbitrajı", beklentilere göre kur değişmelerinden kâr elde etmeye "Döviz Spekülasyonu" denir.

Döviz piyasaları, Vadeli Piyasa "Forward Market" ve Vadesiz Piyasa "Spot Market" olmak üzere ikiye ayrılırlar. Vadesiz piyasalarda döviz işlemleri herhangi bir iş gününde o günün (Spot) döviz kuru üzerinden yapılmaktadır. Spot piyasada yapılan işlemler, Forward piyasada yapılan döviz işlemleri için de referans olmaktadır. Vadeli piyasalardaki döviz işlemleri ise, tarafların sözleşme ile, karşılıklı olarak karar verdikleri gelecekteki bir gün ve döviz kuru üzerinden (Vadeli Döviz Kuru) döviz alım ve satımının taahhüt edilmesi şeklinde yapılmaktadır.

Forex (Foreks) piyasasında haftasonu dışında, 5 gün 24 saat işlem yapılabilir. Belli bir seansı yoktur, devamlı olarak çift yönlü (alış/satış) fiyatları vardır. Piyasada her zaman likidite olduğu için alım satım yapmak da problem yaşanmaz. Yatırımcılar her türlü önemli habere anında tepki verebildikleri için, zaman maliyetinden doğan kayıplara uğramazlar. Piyasalarda işlem yapan yatırımcılar internet üzerinden platforma bağlanarak işlem yapılabilmesi, diğer piyasalara göre erişim imkânı vermektedir. Pozisyonların anlık takibine gerek kalmaksızın çeşitli emir tipleri kullanılarak, pozisyon açma ve kapama çok kolaydır.

Forex (Foreks) piyasalarında yüksek işlem hacminden ve çok büyük miktarlarda ve çeşitte yatırımcı (trader) olmasından, bu piyasaların kontrol edilmesi veya manipule edilmesi (manipulate) çok zordur. Merkez Bankalarının müdahaleleri bile, bazen kısa süreli etkiler yaratmaktadır. Bu özelliklerin dışında, döviz (Foreks –Forex) piyasalarının likit olması, yatırımcıların pozisyonlarını çok hızlı bir şekilde değiştirebilmelerini sağlamaktadır. Forex (Foreks) piyalarında, yatırımcı rahatlıkla istediği zaman hem alış hem de satış yapabilir. Hiçbir zaman istemediği bir işleme takılıp kalmaz, işlemler anında gerçekleştirilir. Açık pozisyonlarını anında kapatabilir. Diğer sermaye piyasası araçlarında olduğu gibi likiditenin azalması ve tamamen kaybolması söz konusu değildir. Yatırımcı piyasanın düşeceğine inanıyorsa açığa satış yaparak, düşen piyasadan da kazanç elde edebilir. Forex –Foreks piyasalarının günlük ortalama işlem hacminin 3 Trilyon Dolar olduğu tahmin edilmektedir. Bu işlem hacmi günden güne çok hızlı bir şekilde artmaktadır.

Kaldıraç Sistemi, foreks (forex) piyasasını en cazip kılan özelliklerinden en önemlisidir. Uygulanan kaldıraç oranına göre, yatırımcının hesap bakiyesi teminat olarak kullanılarak, yatırımcıya teminatın belirli katı kadar işlem yapma olanağı verilir. Kısacası, Kaldıraç Sistemi'nde teminata yatırılan paranın misliler halinde piyasada işlem yapılabilmesini sağlamaktadır. Yatırımcı bu şekilde az bir yatırım ile çok büyük bir pozisyon sahibi olup, beklentileri yönünde gelişen piyasada da anaparasının misliyle para kazanma şansı yaratmaktadır. Kaldıraçlı işlemler doğası gereği, kaldıraçlı olarak pozisyon sahibi olmanızı sağlarken, kazançlarınızın da kayıplarınızın da anaparanıza göre misliyle olmasına neden olacaktır. Bu nedenle, alınacak pozisyonlarda olası kayıplara göre yatırımcıların zarar kes (stop loss) seviyelerini baştan belirlemesi, olası büyük zararların önüne geçecektir. Kaldıraç miktarının son seviyesine kadar da pozisyon alınması hızlı piyasa hareketlerinde müşterinin pozisyonun çok kısa sürede kapanmasına sebep olabilecektir. Alınacak pozisyonların mutlaka toplam kaldıraç miktarının belirli bir seviyesine kadar kullanılmalıdır.

Örneğin, teminatta 4,000 USD var ise, 1:25 kaldıraç sistemi sunan aracı kuruluşun (broker) platformunda yatırımcı, 4,000 USD ile maksimum 100.000 USD işlem yapabilir, sanki 100.000 USD'ı var gibi, kâr eder veya zarar eder. Böylelikle yatırımcı, Kaldıraç Sistemi ile 4.000 USD ile 25 katına kadar 100.000 USD'lık işlem yapabilme imkânı elde eder. Kaldıraç Sistemi sayesinde, Foreks (foreks) piyasalarında yatırımcıların (trader) işlem hacimleri artar.

Anadolu Yatırım, Paritem Kaldıraçlı İşlem Platformu ile müşterilerine Forex piyasalarında işlem yapma imkânı sunmaktadır. Paritem; Anadolu Yatırım'ın müşterilerine sunduğu, internet erişimiyle hafta içi 5 gün 24 saat uluslararası döviz piyasalarında pariteler üzerinde gerçek zamanlı pozisyon alabilme, emir bırakabilme, alım satım yapabilme imkânı sağlayan hizmettir.