Anadolu Yatırım

VİOP

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası

2 Ağustos 2013 tarihinde gün sonunda Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş’de (VOB) işlemler sona ermiş ve 5 Ağustos 2013 tarihinden itibaren Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) ile VOB piyasası birleşmesi gerçekleşmiştir. Bu tarihten sonra, Türkiye’deki tüm vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri, VİOP bünyesinde tek bir platformda işlem görmeye başlamıştır.

VİOP, Borsa İstanbul Piyasaları altında yer alan ve vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin işlem gördüğü beş ana piyasadan biridir.

Vadeli İşlem sözleşmeleri, özellikleri standart olan varlıkların, belirlenmiş olan ileri bir tarih için, bugünde alınıp satılma yükümlülüğü sağlayan sözleşmelerdir. Bu tip sözleşmeler Türev ürünler olarak da bilinir. Türev ürünler, içeriğindeki kaldıraç özelliği ve sermaye piyasası hareketleri nedeniyle risk içeren işlemlerdir.

VİOP gerek finansal risklerden arınmak isteyen yatırımcıların, gerekse yüksek kaldıraç oranı, satış yönlü pozisyon alabilme, borsa endeksleri, hisse senetleri ve emtialar üzerine işlem yapmaya olanak veren yapısı ile Türkiye’deki türev ürünlerin tamamını bünyesine toplamış ve dünya standartlarında finansal çeşitliliğin yolunu açmıştır.

Hızla gelişen ve lider piyasa olma yolunda emin adımlar ile ilerleyen Anadolu Yatırım, kurumunun deneyimli Türev Piyasalar kadrosu ile müşterilerine üst düzey aracılık hizmeti vermektedir. VİOP ile ilgili daha detaylı bilgileri Anadolu Yatırım Şubelerinden de alabilir ve işlem yapabilirsiniz.

VİOP İşlemlerindeki Avantajlar

Kaldıraç / Primle İşlem Yapabilme Avantajı

Diğer yatırım araçlarına göre daha az başlangıç yatırımı ile daha büyük miktarda pozisyon alabilme özelliği vardır. Vadeli işlem sözleşmelerinde Teminatın Borsa tarafından belirlenen teminat miktarlarına bağlı katlarına kadar pozisyon alabilme imkânı vardır.

Opsiyon sözleşmelerinde ise; düşük tutarlı yatırımlarla spot piyasaya göre daha yüksek oranlarda kar elde etme olanağı sağlanır. Dayanak varlığın kendisi yerine yatırılan pirim karşılığında dayanak varlıktaki fiyat hareketlerinden yararlanma olanağı sağlanır.

Kısa Pozisyon / Fiyat düşüşlerinden yararlanma Olanağı

Diğer pek çok yatırım araçlarında, sadece fiyatın yükselmesi üzerine pozisyon alınabilmektedir. (Hisse Senedi Pay Piyasasında açığa satış işlemi mevcuttur. Ancak aynı gün içinde açık pozisyon kapatılmalıdır)

Viop'da işlem gören vadeli işlem sözleşmelerinde kısa pozisyon (açığa satış) yaparak ya da opsiyon sözleşmelerinde satış opsiyonu alarak düşüşten fiyat düşüşlerinden faydalanmak mümkündür.

Borsa Pay ve Endekslerine Yatırım

VİOP'da Endeks 30 vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde pozisyon alınabilir, bu şekilde hisse bazındaki hareketlerden etkilenmeksizin, endeks üzerindeki hareketlerden faydalanma imkânı bulunabilir.

Ayrıca pay opsiyonlarında pozisyon alınarak pay senedi alınmaksızın fiyatında ortaya çıkacak yükseliş ve düşüşlerden kar edebilme olanağı sağlanabilir.

Emtialara Yatırım Yapma İmkânı

Emtialardaki fiyat dalgalanmalarını spot piyasalarda değerlendirmek zor ve maliyetlidir. VİOP’da alınan pozisyonlarla hiç fiziki teslime gitmeden, altın, buğday, pamuk gibi emtiaların fiyat hareketlerinden yararlanabilmek mümkündür.

Risk Yönetimi (Korunma) Amaçlı Kullanım Olanağı

Spot piyasada gerek sermaye piyasası aracı gerekse emtiada pozisyonu olup fiyat riskinden korunmak isteyen yatırımcılar gelecekteki fiyatı sabitlemek amacıyla VİOP’ta işlem yapabilir. Spot piyasadaki beklenmedik değişimlerden korunmak isteyen yatırımcılar, vadeli piyasalarda spot piyasadaki pozisyonlarının ters yönünde pozisyon alırlarken, opsiyon sözleşmelerinde doğru uygulanacak stratejiler yoluyla koruma sağlarlar.

Emtialara Yatırım Yapma İmkânı: Emtialardaki fiyat dalgalanmalarını spot piyasalarda değerlendirmek zor ve maliyetlidir. VİS alıp satarak hiç fiziki teslime gitmeden bu fiyat hareketlerinden yararlanabilmek mümkündür.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmesi Hangi Amaçla Kullanılmaktadır?

Risk Yönetimi (Korunma): Spot piyasada pozisyonu olup fiyat riskinden korunmak isteyen yatırımcılar gelecekteki fiyatı sabitlemek amacıyla işlem yapabilir.

Yatırım (Spekülasyon): Spekülasyon amaçlı işlem yapan yatırımcılar vadeli işlemler piyasasındaki fiyat hareketlerinden kazanç sağlama şansına sahip olurlar.

Arbitraj: Aynı anda, aynı vadeli işlem sözleşmelerinin işlem gördüğü piyasalar arasındaki fiyat farklarından veya spot piyasa ile vadeli piyasa arasındaki fiyat farklılıklarından faydalanarak kar elde etmek amacıyla yapılan işlemlerdir. Aynı anda bir piyasada alım, diğer piyasada da satım yapıldığı için açık pozisyon taşınmamakta, yani herhangi bir risk alınmamaktadır.

VİOP'ta Pozisyon Almak

Uzun Pozisyon:Vadeli işlem sözleşmesi satın alarak uzun pozisyon alan taraf, sözleşmenin vadesi geldiğinde sözleşmeye konu teşkil eden varlığı sözleşmede belirtilen fiyattan ve miktarda satın almak ya da nakdi uzlaşmayı sağlamakla yükümlüdür.

Opsiyon sözleşmesini alan taraf ise, belli bir kullanım fiyatından alma hakkına sahip olan taraftır ve riski ödediği primle sınırlıdır.

Kısa Pozisyon: Vadeli işlem sözleşmesi satarak kısa pozisyon alan taraf, sözleşmenin vadesi geldiğinde sözleşmeye konu teşkil eden varlığı sözleşmede belirtilen fiyat ve miktarda satmak ya da nakdi uzlaşmayı sağlamakla yükümlüdür.

Opsiyon sözleşmesini satan taraftır. Kısa pozisyon sahibi, vadeye kadar ya da vade tarihi için alma veya satma yükümlülüğü altına girdiğinden risk taşır, bu nedenle kısa taraftan teminat talep edilir.

Pozisyon Kapatmak: Uzun veya kısa pozisyon sahibi olan taraflar pozisyonlarını kapatmak istediklerinde, kısa pozisyon sahibi iseler aynı sözleşmede alım, uzun pozisyon sahibi iseler aynı sözleşmede satım yaparak sahip oldukları pozisyonu kapatabilirler. Buna Ters Pozisyon adı verilir.

Vadeli İşlem Uzun Pozisyonu: Vadeli işlemler piyasasında uzun pozisyon sahibinin risk profili, hisse senedi piyasasında pozisyon alan yatırımcının risk profili ile benzerlik gösterir.

Fiyatların yükselmesi durumunda KAR. Fiyatların düşmesi durumunda ZARAR.

Vadeli İşlem Kısa Pozisyonu: Vadeli işlemler piyasasında uzun pozisyon sahibinin risk profili, hisse senedi piyasasında açığa satış yapmış bir yatırımcının risk profili ile benzerlik gösterir.

Fiyatların yükselmesi durumunda ZARAR. Fiyatların düşmesi durumunda KAR.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında İşlem Gören Dayanak Varlıklar

Pay Senetleri Kodu
Akbank T.A.Ş AKBNK
Arçelik A.Ş ARCLK
Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. EKGYO
Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. EREGL
H.Ö. Sabancı Holding A.Ş. SAHOL
Kardemir Karabük Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. KRDMD
Koç Holding A.Ş. KCHOL
Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. PGSUS
Petkim Petrokimya Holding A.Ş. PETKM
T. Garanti Bankası A.Ş GARAN
T.İş Bankası A.Ş. ISCTR
Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. TOASO
Tüpraş Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. TUPRS
Türk Hava Yolları A.O. tdYAO
Türk Telekomünikasyon A.Ş. TTKOM
Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. TCELL
Türkiye Halk Bankası A.Ş. HALKB
Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. SISE
Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. VAKBN
Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. YKBNK
Borsa Yatırım fonu
FTSE İstanbul Bono FBIST B Tipi Borsa Yatırım Fonu
Yabancı Endeksler
Saraybosna Borsası Fiyat Endeksi
Endeks
BIST 30 Fiyat Endeksi
Döviz
Türk Lirası/ABD Doları kuru
Türk Lirası/Euro kuru
Euro/Amerikan (ABD) Doları (EUR/USD)
çapraz kuru
Emtia
Ege Standart 1 baz kalite pamuk
Anadolu kırmızı sert baz kalite buğday
Kıymetli Madenler
Saf Altın (TL/gram)
Saf Altın (USD/ons)
Metal
HMS 1&2 80:20 CFR İskenderun Çelik Hurdası Endeksi
Elektrik
Baz Yük Elektrik

 

VİOP İşlem Teminatları

Borsa İstanbul VİOP’ta, portföy bazında teminatlandırma yöntemi uygulanmakta ve portföy bazında teminatlandırma işlemlerinde, Takasbank tarafından SPAN algoritması kullanılmaktadır. SPAN algoritmasında, değişik fiyat ve volatilite (oynaklık) değişim seviyelerine dayalı olarak oluşturulan senaryolar arasından maksimum risk göz önünde bulundurularak, teminat tutarı portföy bazında hesaplanmaktadır. SPAN kullanılarak, değişik fiyat ve volatilite (oynaklık) değişim seviyelerine dayalı olarak oluşturulan senaryolar arasından maksimum olan tarama risk (scan risk) değeri, vadeler arası yayılma riski, teslimat ayı risk değeri ve ürünler arası yayılma risk offset değerleri göz önünde bulundurularak teminatlandırılacak tutar portföy bazında hesaplanmaktadır. Böylece üyeden talep edilecek teminat tutarı, bir günlük takas sürecini güvenceye alacak şekilde tahmin edilmektedir. SPAN algoritmasında baz teşkil eden parametre dosyası Takasbank tarafından günlük olarak ilan edilmektedir.

Başlangıç Teminatı: Viop'ta işlem gören bir sözleşmede, pozisyon almak (almak ya da satmak) için, Takas Merkezine yatırılması zorunlu olan asgari tutar başlangıç teminatıdır.

Sürdürme Teminatı: Piyasadaki günlük fiyat değişimleri karşısında güncellenen teminat tutarlarının ve teminat olarak bulundurulması gereken varlık kompozisyonunun korunması gereken asgari düzeydir. Teminat tutarının sürdürme teminatı seviyesinin altına inmesi durumunda Takasbank tarafından teminat tamamlama çağrısı yapılır.

Olağanüstü Durum Teminatı: Borsa Yönetmeliğinde belirlenen esaslar çerçevesinde Borsa tarafından başlangıç teminatına ek olarak olağanüstü durum teminatı da talep edilebilir.

VİOP'ta İşlem Teminatı Olarak Kabul Edilecek Kıymetler

Nakit – Nakit Dışı Teminat Çeşidi Teminat Grubu Min. Maks. Değerleme Katsayıları
Nakit Türk Lirası TL 0,30 1,00 1,00
Nakit Dışı Döviz DVZ 0,00 0,70 0,95
Nakit Dışı T.C. Hazine Bonosu HB 0,00 0,70 0,90
Nakit Dışı T.C. Devlet Tahvili DT 0,00 0,70 0,80
Nakit Dışı T.C. Dövize Endeksli Devlet Tahvili DTH 0,00 0,70 0,80
Nakit Dışı T.C. Döviz Ödemeli Devlet Tahvili DTY 0,00 0,70 0,80
Nakit Dışı Pay (BIST 30 İçerisinden) BIST 30 0,00 0,35 0,70
Nakit Dışı Pay (Borsa Yatırım Fonları) BYF 0,00 0,35 0,70
Nakit Dışı Yatırım Fonu K.B. (A Tipi) YF-A Tipi 0,00 0,35 0,70
Nakit Dışı Yatırım Fonu K.B. (B Tipi) YF-B Tipi 0,00 0,70 0,80
Nakit Dışı Yatırım Fonu K.B. (Likit) YF-Likit 0,00 0,70 0,90

 

VİOP'ta İşlem Saatleri

Sözleşmeler Normal Seans Saatleri
Pay Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri 09:30 - 18:10
Diğer Sözleşmeler 09:30 - 18:15